Diyabetik Retinopati – Şekere Bağlı Göz Hastalıkları

Tıbbi denetim: Prof. Dr. Fevzi Şentürk · Son güncelleme: 7 Eylül 2026

Diyabetik retinopati nedir?

Diyabetik retinopati, şeker hastalığının retinadaki küçük damarlarda yol açtığı hasardır. Kan şekerinin uzun süre yüksek seyretmesi damar duvarlarını zayıflatır; sızıntı, kanama ve yeni damar oluşumu görülür. Dünyada çalışma çağındaki erişkinlerde görme kaybının önde gelen nedenlerindendir ve erken dönemde belirti vermeyebilir.

Evreleri

• Non-proliferatif dönem: Damar duvarında baloncuklar, sızıntı ve kanama odakları. Görme çoğu zaman etkilenmemiştir.
• Diyabetik makula ödemi: Sarı nokta bölgesinde sıvı birikimi; bu dönemde görme azalır ve tedavi gerektirir.
• Proliferatif dönem: Yeni ve kırılgan damarların oluşumu; göz içi kanama ve çekintiye bağlı retina dekolmanı riski taşır.

Tarama sıklığı

Tip 1 diyabette tanıdan 5 yıl sonra, Tip 2 diyabette tanı anında göz dibi muayenesi yapılmalıdır. Bulgu yoksa yılda bir kez, retinopati saptandığında hekimin belirlediği daha sık aralıklarla kontrol gerekir. Gebelikte izlem sıklaştırılır.

Tedavi

• Kan şekeri, tansiyon ve kolesterol kontrolü: Hastalığın seyrini belirleyen en önemli etkendir.
• Göz içi enjeksiyonlar (anti-VEGF, steroid): Diyabetik makula ödeminde ilk basamak tedavidir; belirli aralıklarla tekrarlanır.
• Lazer fotokoagülasyon: Proliferatif dönemde yeni damar oluşumunu baskılamak için uygulanır.
• Vitrektomi: Geçmeyen göz içi kanama ve çekintiye bağlı retina ayrılmasında gündeme gelir.

Önemli

Diyabetik retinopatide görme azalmadan önce tedaviye başlamak, oluşmuş kaybı geri çevirmeye çalışmaktan çok daha etkilidir. Görmeniz iyi olsa bile düzenli göz dibi muayenesini aksatmayın.

Diyabetik göz taramasında nelere dikkat etmelisiniz?

Diyabetik retinopatide en pahalı seçenek, taramayı ertelemektir. Görme azaldıktan sonra başlayan tedavi, erken evrede başlayan tedaviden hem daha zor hem daha masraflıdır.

Karar verirken fiyata değil, fiyatın neyi kapsadığına bakmanızı öneririz. Ameliyat öncesinde şu dört başlığı sorun:

• Muayenenin kapsamı: Göz dibi göz bebeği genişletilerek mi inceleniyor; gerekiyorsa OCT ve anjiyografi yapılıyor mu?
• Kayıt ve karşılaştırma: Görüntüler saklanıp bir sonraki kontrolde karşılaştırılıyor mu?
• Tedavi planı: Enjeksiyon gerekiyorsa kaç doz planlanıyor ve aralıkları ne?
• Ekip: Göz hekimi ile diyabet hekiminiz arasında bilgi akışı var mı?

Ayrıca şunu hatırlatmak isteriz: retinopatide kaybedilen görme çoğu zaman geri gelmez. Dolayısıyla düzenli tarama, üzerinden tasarruf edilecek son kalemdir.

Belirti vermeden ilerleyebilir

Diyabetik retinopatinin erken evrelerinde görme genellikle normaldir. Damarlardaki değişiklikler yalnızca göz dibi muayenesinde ya da OCT ile görülür. Bu nedenle “görmem iyi” demek, retinanın sağlam olduğu anlamına gelmez.

Ne sıklıkla göz dibi muayenesi gerekir?

Yaygın kabul gören yaklaşım şudur: tip 2 diyabette tanı konduğu anda, tip 1 diyabette tanıdan yaklaşık beş yıl sonra ilk göz dibi muayenesi yapılır; bulgu yoksa muayene en az yılda bir tekrarlanır. Retinopati saptanmışsa aralık hekiminizin belirlediği şekilde kısalır. Gebelikte takip sıklaşır, çünkü gebelik mevcut retinopatiyi hızlandırabilir.

Riski belirleyen etkenler

• Diyabetin süresi — en güçlü etkendir.
• Kan şekeri düzeyinin uzun dönemli kontrolü (HbA1c).
• Kan basıncı ve kan yağları.
• Böbrek hastalığı ve gebelik gibi ek durumlar.

Bu etkenlerin denetlenmesi, retinopatinin ortaya çıkışını geciktirir ve ilerlemesini yavaşlatır. Göz tedavisi ile dahiliye/endokrin takibi birlikte yürür.

Tedavi neyi hedefler?

Tedavi kaybedilen görmeyi geri getirmeyi değil, kalan görmeyi korumayı hedefler. Makula ödeminde göz içi ilaç enjeksiyonları ön plandadır; yeni damar gelişen olgularda retina lazeri uygulanır. Göz içi kanama temizlenmiyor ya da retina çekiliyorsa vitrektomi gündeme gelir. Bu nedenle erken saptama, tedavinin en belirleyici parçasıdır.

Sıkça sorulan sorular

Tüm sıkça sorulan sorular →

Bu sayfayı denetleyen hekim

Prof. Dr. Fevzi Şentürk — Göz Hastalıkları Profesörü — retina hastalıkları ve vitreoretinal cerrahi, Nişantaşı Hastanesi Göz Merkezi. Hekim sayfası

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerine geçmez. Tedavi kararı, muayene ve tetkiklerin değerlendirilmesiyle verilir.